Logo? We don’t need no stinkin’ logo!

Screenshot uit de film The Treasure of the Sierra Madre ('We don't need no ... stinkin badges')Waarom is er eigenlijk een Webrichtlijnen of Drempelvrij logo? Wie heeft er behoefte aan? Wat voor nut heeft het? Dus een website die niet voldoet aan de Webrichtlijnen is niet goed? Nou nog een waarmerk “echt waar”. Goede kritische vragen en opmerkingen, naar aanleiding van mijn recente artikel over het nieuwe Webrichtlijnen waarmerklogo, maar de scepsis bestond daarvoor ook al. Dus om de knuppel maar eens in het hoenderhok te gooien: hebben we eigenlijk wel een logo nodig?

Wat betekent het logo?

Webrichtlijnen waarmerkDe Webrichtlijnen worden een kwaliteitsmodel voor websites genoemd. Een Webrichtlijnen-waarmerk moet dus iets zeggen over de kwaliteit van de website. Maar wat zegt het waarmerk dan precies over de website? Uit mijn hoofd noem ik:

  • Goed toegankelijk voor mensen met een functiebeperking en senioren;
  • Technisch geoptimaliseerd voor zoekmachines;
  • Duurzamer, flexibeler en goedkoper in onderhoud, met name dankzij strikt gelaagd bouwen;
  • Geschikt om in alle browsers te bekijken (die zich aan de W3C-standaarden houden);
  • Klaar voor mobiel internet (alleen nog een aparte stylesheet maken)
  • Klaar voor webfeeds, mashups en overig hergebruik van data en functionaliteiten, wederom dankzij strikt gelaagdheid in data, logica, paginastructuur en presentatie;
  • Tot op zekere hoogte gebruikersvriendelijk (de Webrichtlijnen bevatten een aantal best practices op dit gebied);
  • Hoge bouwkwaliteit, oftewel zie alle bovenstaande punten. De site-eigenaar mag erop vertrouwen dat de belangrijkste ‘best practices’ zijn toegepast, dat de site technisch goed presteert en dat de belangrijkste bouwstenen van de site jaren mee kunnen gaan, ook bij doorontwikkeling.

Voor wie?

De tweede vraag is: Wie heeft behoefte aan het Webrichtlijnen logo op een website, en waarom? Welke waarde hecht men er aan? Wie wil per se dat logo zien? Is het logo er alleen voor de trotse eigenaar en bouwer? Is het vooral belangrijk voor stakeholders? Hebben consumenten er iets aan?

Opdrachtgever en bouwer

De 125 Webrichtlijnen benoemen de eisen om een toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige website te realiseren. Uiteraard vormen de Webrichtlijnen niet de definitie van kwaliteit; een website die niet hieraan voldoet, kan nog steeds kwalitatief hoogwaardig zijn. Maar het is een inmiddels behoorlijk geaccepteerd kwaliteitsmodel en – niet onbelangrijk – het is goed toetsbaar. Hiermee hebben opdrachtgevers en bouwers een instrument in handen om de toegankelijkheid en kwaliteit van een opgeleverde website te controleren. Het voorkomt dat een opdrachtgever een kat in de zak koopt. En voor de webbouwer is het een proeve van bekwaamheid.

Maar is hier een logo voor nodig? Websites die voldoen aan de norm worden al opgenomen in een landelijk register. Voor webbouwers is er al wel de lijst met toegankelijke bouwers op Accessibility.nl, maar nog geen centrale lijst.  Is dat niet voldoende? Het is toch genoeg dat de opdrachtgever kan controleren of hij een goed product geleverd krijgt? Als ik na het kopen een dvd-speler eenmaal in gebruik heb genomen, hoef ik niet continu een “Beste koop” of CE-logo te zien.

Gebruiker / consument

Voor de consument zijn er tal van waarmerken die informatie geven over een bepaald product of dienst waarop de consument vervolgens kan handelen. Een paar voorbeelden:

Thuiswinkel Waarborg logoKoop je elektronica het liefst online omdat het bijna altijd goedkoper is dan in de winkel? Let dan wel op dat je bij een betrouwbare winkel koopt. Kijk dan bij winkels met het Thuiswinkel Waarborg logo.

EKO waarmerkEet je liever diervriendelijker en gezonder vlees dan bio-industrie vlees? Dan hoef je gelukkig niet per pakje te spitten naar de herkomst en niet langs te gaan bij de stallen. Dat zou onbegonnen werk zijn. Je herkent biologisch vlees het aan het EKO-keurmerk.

FSC logoMaak je je zorgen over het tropisch regenwoud? Dan koop je natuurlijk duurzaam hout uit goed beheerde bossen. Let dan op het FSC-keurmerk. Niet alleen voor een beter milieu, maar ook (net als bij het Max Havelaar keurmerk) voor eerlijke handel.

Politiekeurmerk Veilig wonenBen je liefhebber van nachtelijk shoppen in andermans huizen? Let dan op het politiekeurmerk ‘Veilig wonen’. Zie je dit logo, ga dan niet naar binnen. Veel te veel gedoe. Voor de huiseigenaar is er nog een voordeel: korting op de verzekering.

Terug naar de Webrichtlijnen. Michèlle Thonen adviseerde vorig jaar in haar afstudeerproject de Webrichtlijnen ook meer op consumenten te richten. Het waarmerk zou de consument duidelijk moeten maken dat de website optimaal toegankelijk is, cross-browser en … ja, wat eigenlijk nog meer?

Wat heeft de consument aan een Webrichtlijnen-compliant website? Flexibiliteit en duurzaamheid qua onderhoud interesseren hem niet, noch de betere vindbaarheid voor zoekmachines (hij heeft de site tenslotte al gevonden). Is een site met groen driesterrenlogo betrouwbaarder, veiliger, gegarandeerd goed werkend op mobiele apparaten? Met de huidige set richtlijnen is dat niet vanzelfsprekend. De richtlijnen scheppen slechts de voorwaarden hiervoor. De enige belangrijke consumentenkwaliteit van het huidige kwaliteitsmodel is de goede toegankelijkheid, en die is eigenlijk alleen relevant voor mensen met een functiebeperking. Ik kom hier zo nog op terug.

Politiek en maatschappij

Tot nu toe is politieke druk zonder twijfel de belangrijkste drijfveer voor overheidsorganisaties om te voldoen aan de Webrichtlijnen. Het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites en het Nationaal Uitvoeringsprogramma (NUP) verplichten rijksoverheid, gemeenten, provincies en waterschappen voor oktober 2010 te voldoen aan de Webrichtlijnen.

Daarnaast oefenen diverse belangenorganisaties druk uit op overheid, publieke organisaties en grote retailers om hun websites toegankelijk te maken voor iedereen. Eens in de zoveel tijd verschijnt er weer een rapport (en nieuwsberichten in de pers) over de online toegankelijkheid van politieke partijen, hogescholen en universiteiten, ziekenhuizen, enzovoorts, om deze organisaties te herinneren aan hun morele verplichting.

Organisaties die dit huiswerk al af hebben, laten dit graag zien. Het Webrichtlijnen-waarmerk is hiervoor een goed middel. Dit geldt niet alleen voor de overheid. Ook Wehkamp toont graag door het groene logo zijn maatschappelijke betrokkenheid. Niet vanwege bouwkwaliteit, maar toegankelijkheid.

Wehkamp toont Drempelvrij en Thuiswinkel logo's

Conclusie

Een waarmerk/logo plaats je volgens mij vooral voor je doelgroep. Omdat het gebruikers informatie geeft over de bruikbaarheid, betrouwbaarheid, veiligheid en/of duurzaamheid van je product of dienst. Informatie op basis waarvan gebruikers kunnen bepalen of ze er wel of geen gebruik van willen/kunnen maken.

We hebben gezien dat de huidige Webrichtlijnen diverse kwaliteiten borgen voor websites. Maar van al die kwaliteiten is alleen toegankelijkheid (en hooguit nog cross-browser compatibiliteit) relevant voor de doelgroep van een website. En dat is zonde, want er is net een nieuw logo voor bouwkwaliteit (breder dan toegankelijkheid) geïntroduceerd: het 3-sterren Webrichtlijnen logo.

Moeten we dat logo dan meteen maar weer afschaffen? Of moeten we proberen de Webrichtlijnen meer toegevoegde waarde te geven voor de gebruiker? Dit maakt het wellicht ook interessanter voor webmanagers. Die hechten immers (zo weten we uit Michèlle’s onderzoek) over het algemeen ook nog niet veel waarde aan bouwkwaliteit en toegankelijkheid, en dit geldt niet alleen voor de commerciële sectoren. Daarentegen zijn kwaliteiten die hun product of dienst een concurrerend voordeel bieden, des te interessanter. Die verhogen de conversie. Aan wat voor site-kwaliteiten moet je dan denken?

  • Usability: Dat usability behoorlijke invloed op conversie heeft, is bekend. Dat is interessant voor de webmanager. Usability vergroot meestal ook de klanttevredenheid. Het probleem met usability is echter: je kunt er geen universele meetlat van maken. Iets wat op site A uitstekend werkt, kan op site B juist niet werken. De overheid heeft in 2008 al onderzocht of er usability webrichtlijnen opgesteld konden worden, maar ik vrees dat dit heel lastig wordt. Misschien dat de Nederlandse usability community nog wel overeenstemming kan vinden over een lijst usability richtlijnen, maar dan nog steeds is zeer de vraag wat dit precies zegt over de algehele usability van een website.
  • Mobiel internet: Dat mobiel internet een hot topic is, is ook bekend. En hier valt denk ik op het gebied van Webrichtlijnen nog wel wat te winnen. De huidige Webrichtlijnen zijn al blij als je netjes gelaagd bouwt en de vormgeving scheidt van structuur (CSS vs HTML). Daarmee is je site in principe geschikt om mobiel te gebruiken. Maar voor optimaal mobiel gebruik moet er vaak nog wel een aparte stylesheet worden gemaakt, of een ‘light’ versie van de website die de meest relevante informatie en functies in een mobiele context vooraan zet. ‘Werkt goed op mobiel’ zou dus een interessante toevoeging kunnen zijn.
  • Milieu: Duurzaam, klimaatneutraal, energiezuinig zijn woorden die appelleren aan het verantwoordelijkheidsgevoel van menig consument. Groene stroom, hybride auto’s en eerlijke chocoladeletters doen het goed. Net als klimaatneutraal vliegen (Trees for Travel) kan een website ook klimaatneutraal zijn, door bv. bomen te planten ter compensatie van server-energie. Of ten minste energiezuinig, door bv. efficiënt te programmeren (hier komt bouwkwaliteit weer om de hoek kijken).
  • …? Nog meer suggesties? Betrouwbaar? Veilig?

Dit jaar wordt hard gewerkt aan Webrichtlijnen versie 2. Naast de nodige technische herziening van de richtlijnen weet ik zeker dat de bruikbaarheid en verkoopbaarheid van de Webrichtlijnen dankzij Michèlle ook meegenomen worden in dit project. En wat mij betreft zou het ook goed zijn om stil te staan bij de merkwaarde en relevantie van het waarmerk voor gebruikers van websites.

* Noot bij de titel: Oorspronkelijk luidt de uitdrukking “Badges?… We don’t need no… stinkin’ badges!” (videofragment)

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.