Virtuele architectuur

Vraag: Wat hebben de onderstaande bouwwerken met elkaar gemeen?

Architectuurfoto's

Antwoord: Ze zijn allemaal imitaties van de originele versies en sterker nog: ze zijn allemaal te bewonderen aan dezelfde boulevard in Las Vegas.

Las Vegas architectuur in context

Architectuur en informatiearchitectuur

Ik ben dit weekend neergestreken in het surreële Las Vegas voor de IA Summit 2007, een conferentie over informatiearchitectuur. De openings-keynote werd gegeven door een ‘echte architect’. Het was aardig om parallellen te ontdekken tussen fysieke architectuur en informatiearchitectuur. Die laatste zou je in zekere mate als een representatie kunnen beschouwen van werkelijke architecturen (en organisaties). De architectuur van Las Vegas is in dit opzicht dus een toepasselijke setting.

Virtuele architectuur

Eén van de interessante sessies vandaag ging over de rol van informatiearchitectuur in virtuele omgevingen zoals Second Life. Om in Las Vegas over virtual reality te spreken, is op zijn minst ironisch te noemen. Zoals één van de aanwezigen al opmerkte: “Las Vegas is First Life’s attempt at Second Life”. Iedereen kan zich voordoen als iemand anders en leeft voor even een ander leven.

Terug naar de sessie. Informatiearchitecten houden zich bezig met het gestructureerd ontwerpen van informatiesystemen en zorgen dat die eenvoudig en effectief te gebruiken zijn. Het voornaamste toepassingsgebied is internet, maar tot op heden beperkt dat zich met name nog maar tot het web dat we middels de browser (IE, Firefox enz.) kunnen bereiken. Maar wat moeten we met virtuele omgevingen als Second Life (SL)? Hoe creëren we er informatiesystemen, hoe kunnen we mensen helpen eenvoudiger te navigeren tussen en binnen deze systemen?

Wie al zelf ervaring heeft in SL, weet dat het als nieuwkomer niet eenvoudig is snel wegwijs te raken in deze wereld. Maar zelfs voor meer ervaren gebruikers is het vaak nog lastig te achterhalen wat (en waar) de meest relevante plaatsen zijn voor een specfieke (informatie)behoefte. Navigatie is nog een grote uitdaging, niet in de minste plaats omdat we nog sterk denken in concepten uit onze fysieke wereld. Een paar voorbeelden:

  • In Second Life kun je alle kanten op lopen en vliegen. Toch volgen veel mensen de aangelegde paden, zelfs als ze vliegen.
  • Hoewel veel ruimten publiek toegankelijk zijn (sterker nog: net als bij websites is men vaak uit op zoveel mogelijk bezoekers), hebben veel van deze ruimten deuren, ramen en daken. Qua navigatie betekent dit een barriëre: je moet op zoek naar de deur en de deur opendoen om naar binnen te kunnen.

We navigeren en creëren dus nog sterk vanuit onze ‘echte wereld’ ervaring. Maar hoe lang blijven we in onze virtuele architecturen nog gebruik maken van metaforen uit de echte wereld? Zeker nog wel een aantal jaren, vermoed ik. In de eerste jaren van het World Wide Web werden tenslotte ook aan de lopende band ‘offline’ concepten online gezet. Denk b.v. aan kranten, folders en catalogi. Maar net zoals Amazon al vroeg de potentie van het web ontdekte, zijn er nu ook al organisaties die vernieuwende toepassingen voor virtuele omgevingen bedenken. Voorbeelden:

  • De National Oceanographic and Atmospheric Administration (NOAA) heeft een eiland (genaamd Meteroa) gebouwd dat dient als leeromgeving. Zo kun je ervaren wat voor effect natuurverschijnselen als tsunami’s, smeltende gletsjers en wervelstormen hebben. (lees het verslag van een bezoeker)
  • Architecten ontdekken SL als een omgeving waarin zij snel prototypes kunnen creëren van echt te bouwen projecten. (zie video)
  • De Alliance Library System en OPAL brengen bibliotheekdiensten naar SL. Hoewel dit op zich nog niet veel spannender klinkt dan een virtuele ABN AMRO vestiging, is het verschil dat Info Island 4000 bezoekers per dag trekt en er echt in slaagt collaboratie en conversatie van de grond te krijgen. Er zijn veel bibliothecarissen uit diverse landen die in SL met elkaar samenwerken en er zijn regelmatig boekbesprekingen en discussiebijeenkomsten. Bij de informatiebalie stellen veel bezoekers vragen, over Second Life, maar ook over echte bibliotheekzaken. Info Island is afgelopen week bekroond met de ALA Library of the Future Award. (zie Info Island weblog)

Aan het einde van de sessie hadden we met ons allen nog geen pasklare antwoorden op de vragen waarmee we begonnen. Duidelijk is dat er nog voldoende werk ligt als virtuele omgevingen als Second Life een grotere rol gaan spelen. Zaken als navigatie, vindbaarheid, aanbieden van informatie en collaboratie zijn nog vrijwel onontgonnen gebieden. Of Second Life zelf toekomst heeft of dat het slechts een eerste opstap is naar een volgende generatie, dat zal nog moeten blijken. De potentie is al zichtbaar. De vrijheid in creatie en de hoop op commercie heeft de aandacht getrokken. De komende tijd zal moeten uitwijzen hoeveel organisaties in staat zullen zijn echt zinvolle toepassingen te ontwikkelen. We zullen moeten voorkomen dat Second Life het Las Vegas van het Internet blijft.

Dit artikel is gebaseerd op een IA Summit 2007 sessie.