Kan Web 2.0 conform de Webrichtlijnen?

Web 2.0 buttons“Waarom denkt iedereen dat je geen Web 2.0 apps kunt maken conform de Webrichtlijnen?” De eerste en belangrijkste vraag van de Barcamp Web 2.0 & Webrichtlijnen, afgelopen dinsdag in Amsterdam. Stephen Hay (Cinnamon Interactive) denkt dat veel van de zorgen hieromtrent ongegrond zijn. Binnen de overheid is het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de drijvende kracht achter zowel Webrichtlijnen als Overheid 2.0. BZK hoopt natuurlijk dat deze twee ambities met elkaar verenigbaar zijn. Daarover discussieerden dinsdag zo’n kleine 60 webprofessionals: zijn er spanningen tussen Web 2.0 en de Webrichtlijnen?

Chris Smissaert (Min BZK) licht toe: “Het doel van de Webrichtlijnen bij het opstellen was om alle overheidsinformatie goed toegankelijk te maken. Niet alleen voor kwetsbare groepen, maar ook voor alle verschillende computers, telefoons en dergelijke, én voor hergebruik. De gebruiker van overheidsinformatie kan eisen stellen aan het gemak, de snelheid, de flexibiliteit en de gemeenschappelijkheid ervan.” En door Web 2.0 te omarmen, wil BZK innovatie (e-participatie en open data) stimuleren.

De eerste resultaten hiervan zijn een vijftal widgets, die Tam Tam met Alper Çugun (Aardverschuiving) voor BZK ontwikkeld heeft, en de prijsvraag “Dat zou handig zijn”. Deze prijsvraag luidt: “Welke slimme toepassingen van de overheid zouden handig zijn voor de samenleving?” Goed om anderen deze vraag te stellen, want – zo stelt Alper: “Het is voor overheidsorganisaties onmogelijk om alle gebruik van data te voorzien en in te voorzien.” Door open data en API’s beschikbaar te stellen, stel je iedereen in de gelegenheid ermee aan de slag te gaan.

Widgets

De vijf gemaakte widgets waren onder meer bedoeld om (onder meer de overheid zelf) te laten zien dat open overheidsinformatie op nieuwe manieren gebruikt en hergebruikt kan worden. Dit zijn ze:

5 widgets die Tam Tam met Alper Cugun voor Ministerie van BZK ontwikkeld heeft

Moeten widgets voldoen aan de Webrichtlijnen? Op dit moment voldoen ze in ieder geval nog niet, omdat ze op websites in een iframe geladen worden. De nieuwe versie van de Webrichtlijnen zou hiervoor dus iframes moeten toestaan. Verder wordt er gediscussieerd over de toegankelijkheid van de widget. Moet de informatie in de widget zelf per se toegankelijk zijn? De data komt immers van een website, waar de informatie als het goed is al goed toegankelijk is. Is het niet voldoende om gebruikers voor wie de widget-presentatie (door bv. JavaScript of visuele weergave) niet optimaal werkt, door te verwijzen naar een website waar de broninformatie staat? Is een widget niet ‘extra’? De meningen zijn hierover verdeeld.

De geest van de Webrichtlijnen

Alper Çugun geeft een prikkelende presentatie, getiteld De geest van de Webrichtlijnen.



Voor het bouwen van de 5 widgets heeft hij gekozen voor het OpenSocial platform, omdat:

  • OpenSocial het grootste open platform is (iGoogle),
  • Het de beste syndicatiemogelijkheden biedt,
  • Er nu ook een hele goede mobiele versie van iGoogle is.

Er zitten echter ook wat nadelen aan:

  • De eerder genoemde iframes,
  • Geen page loads: alles wordt dynamisch opgebouwd met scripts. “Progressive enhancement heeft dus eigenlijk geen zin.”
  • Geen DOCTYPE’s mogelijk in widgets, waarschijnlijk vanwege het inline gebruik van widgets. Gevolg: in Internet Explorer 6 zijn de widgets ‘stuk’.

Ondanks de nadelen vindt Alper OpenSocial beter dan de andere platformen, zoals Netvibes.

Over de Webrichtlijnen heeft Alper een prikkelende mening. Alper vindt dat veel mensen te rigide met de Webrichtlijnen omgaan. Hij is zelf een voorstander van pragmatiek en gezond verstand. “De Webrichtlijnen zijn goed om naar een beter Web te komen, maar er zijn betere dingen te doen dan je op alle micro-optimalisaties te richten, zoals goed ontwerp en heldere teksten. Maar is dat minder nauwkeurig toetsbaar”. Hij pleit voor een minder rigide naleving van alle 125 Webrichtlijnen en citeert Douglas Bader (RAF-piloot tijdens WOII): “Rules are for the guidance of wise men and the obedience of fools”. 

Ikzelf onderschrijf Alpers boodschap van harte. Ik denk dat bijvoorbeeld begrijpelijke taal en goede (natuurlijk wel geteste ;-) ) usability meer invloed heeft op de kwaliteit van een website dan het netjes coderen van alle afkortingen en korte taalwisselingen in de content of het ombouwen van een zoekfunctie om daar ook vriendelijke url’s te krijgen.

Belangrijkste issues

Bart Hilhorst (Tappan) inventariseert onder het publiek de belangrijkste issues van Web 2.0 in relatie tot de Webrichtlijnen en kijkt samen met de aanwezigen of er snelle antwoorden voor zijn.

N.B. Ik ben geen echte techneut, dus het kan zijn dat ik sommige punten niet helemaal juist weergeef. Ik hoor het graag als dit het geval is.

Routebeschrijving uitbreiden met Google Maps (zodat gebruiker eigen vertrekpunt kan opgeven).
Helaas is de Google Maps code niet Webrichtlijnen-compliant.Google Maps embedden gebeurt (bijna?) altijd met een iframe, dat is dus nu nog een probleem. Misschien dat je hier omheen kunt werken als je de API gebruikt. Roel van Houten (Viziris): “De ‘basis routebeschrijving’ vanaf bepaalde nabije punten naar de organisatie is de verantwoordelijkheid van de organisatie. Het aanbieden van een routebeschrijving van je eigen adres is extra, dus hoeft in principe niet toegankelijk te zijn. Je kunt als organisatie hiervoor ook linken naar een online reisplanner.” Als dit zo werkt, kan de Google Maps toevoeging dan genegeerd worden bij toetsing of blijft de suboptimale code een punt waarop afgekeurd kan worden?

Kunst in een met Flash gecreëerde sfeer op een site presenteren
Het standaard uitgangspunt is: “In principe moet een gehandicapte kunnen doen wat anderen ook kunnen” (Roel van Houten). Maar hoe beschrijf je bijvoorbeeld muziek aan een dove? Of een abstract schilderij aan een blinde? Ik kan me goed voorstellen dat voor bepaalde belevingen geen gelijkwaardig tekstequivalent te maken valt. Moet je het dan toch proberen, omdat het nu eenmaal een toetsingcriterium is? Goede vraag…

Sommige nieuwe technologieën (HTML5, ARIA) en bepaalde API’s  niet bruikbaar volgens Webrichtlijnen
Bepaalde technieken als Canvas en SVG embedded conflicteren met de Webrichtlijnen. De volgende versie van de Webrichtlijnen, waarin WCAG 2 wordt verwerkt, biedt wel ruimte aan nieuwe technologieën.

User generated content (bv. video)
Voor een organisatie kan het een enorme klus worden om door bezoekers geuploade videoclips te ondertitelen en te voorzien van een audiobeschrijving. De verantwoordelijk neerleggen bij de bezoeker zelf is ook geen optie: de drempel wordt dan voor veel mensen te hoog om video’s in te zenden. Is het uit de scope te halen (conform Caesura richtlijnen) als zijnde geen ‘key scenario’? Of kun je je erop beroepen dat je geen verantwoordelijkheid kunt nemen voor content door anderen gecreëerd? Volgens Koen Willems zou dit laatste niet opgaan.

Webstats tellers in de broncode
De meeste webstatistiekpakketten maken geen gebruik van ECMA-script voor de code snippets die je in de broncode van je pagina’s moet plaatsen om gedetailleerdere webstatistieken te krijgen. En dat levert een conflict op met de Webrichtlijnen. Scripts van Google Analytics kun je overigens wel zelf herschrijven.

Webrichtlijnen-conforme chatfuncties
Bestaat er chatsoftware voor op websites die voldoen aan de Webrichtlijnen? In de zaal is er niemand met een concrete oplossing.

Dynamisch wisselende content (bv. live nieuwste Twitter-berichten)
Je kunt proberen ARIA hiervoor te gebruiken. Je kunt een verversknop aanbieden bij geen JavaScript. In bepaalde gevallen kan het misschien zelfs gewoon buiten de scope getrokken worden.

Inlezen externe content
Met XML / RSS moet dit geen probleem opleveren.

Plugins met inline styles/script
Veel populaire open source platformen zoals WordPress ondersteunen plugins, die in principe iedereen kan schrijven en gebruiken. Veel plugins bevatten inline styles/scripts omdat ze rijke functionaliteiten bieden en moeten kunnen functioneren zonder dat de gebruiker dingen hoeft aan te passen aan het platform. Misschien kun je “zelf een betere maken”, zoals sommigen tijdens de barcamp suggereren, maar of dat een werkbare oplossing is?

Rich interfaces: drag/drop, rechtermuistoets
In bepaalde rich internet applications (RIA) wordt gebruik gemaakt van bijzondere handelingen zoals drag & drop en contextmenu’s (keuzemenu’s die met de rechtermuistoets worden opgeroepen). Door gelaagd te bouwen zouden deze functies ook toegankelijk en conform Webrichtlijnen aangeboden moeten kunnen worden.

Conclusies?

Op zich lijkt een aantal zorgen met betrekking tot Web 2.0 en Webrichtlijnen inderdaad ongegrond. Met goed gelaagd bouwen kom je vaak al een heel eind, maar er zijn toch een aantal mogelijke hindernissen met de huidige Webrichtlijnen. Concrete technische hindernissen zijn bv. iframes voor widgets, maar wat minder concreet zijn ‘Web 2.0 features’ op websites waarvan het misschien lastig te bepalen is of die deel uitmaken van de key scenario’s van de website (en dus moeten voldoen) of ‘extra’ zijn, waardoor ze mogelijk uitgescoped mogen worden en dus geen belemmering meer vormen. Ook bij user generated content blijft het lastig om te garanderen dat je blijvend kunt voldoen aan de Webrichtlijnen. Gebruikers zullen niet de moeite nemen hun content zorgvuldig toegankelijk te maken en voor de meeste organisaties zal het onbegonnen werk zijn om dit achteraf te doen voor alle gebruikerscontent. Kennis over Web 2.0 en Webrichtlijnen, en mogelijk uitgebreidere antwoorden op de vragen tijdens Bart Hilhorsts sessie kunnen bijgedragen worden op www.overheid20.nl/werkruimte/45/LabWeb2.0.

Vond je dit artikel interessant?

Deel het met je netwerk

Tweet dit artikel. Deel dit artikel via Facebook. Bewaar dit artikel op Delicious.

Abonneer

Volg mij via RSS. Volg mij op Twitter.

7 reacties op “Kan Web 2.0 conform de Webrichtlijnen?”

  1. Bart Hilhorst  on July 6th, 2009

    Goed weergegeven wat er allemaal langs kwam. Kon zelf even geen aantekeningen maken ;)

    Bij al dat technisch geweld lijken content en ontwerp slechts details. Terwijl daarin toch de kern van een goede website zit. Ik hoop dat de werkruimte aanleiding is om meer met webredacteuren, ontwerpers en communicatiemensen van gedachten te kunnen wisselen.

    Reply

  2. Ferry  on July 6th, 2009

    Don Crowley schreef ook een verslag over de barcamp.

    Reply

  3. Ferry  on July 7th, 2009

    En zie ook Alper’s eigen verslag

    Reply

  4. Koen Willems  on July 14th, 2009

    ‘Of kun je je erop beroepen dat je geen verantwoordelijkheid kunt nemen voor content door anderen gecreëerd? Volgens Koen Willems zou dit laatste niet opgaan.’

    Inderdaad!
    Ik vind dat als je als website eigenaar besluit de content van een ander over te nemen (los even van de vraag of dat juridisch wel of niet mag), je ook verantwoordelijkheid behoort te nemen over de toegankelijkheid ervan!
    En als je dat niet wilt, dat volsta je met een hyperlink ernaar toe.

    My 2 cents.

    Reply

  5. Don Crowley  on July 24th, 2009

    Ferry, excuses voor de late reactie… geweldige verslag :) en leuk om je te zien op de barcamp.

    Reply

  6. Jos  on August 23rd, 2012

    hallo Ferry,

    ik lees dit bericht nu pas en vraag me af of je opmerking “conflict webrichtlijnen en google analytics” nog altijd staat, dan wel of het achterhaald is.
    Ik vraag het omdat een klant bij wie ik een kanalenanalyse wil uitvoeren, hieraan vasthoudt.

    groet
    Jos Smolders

    Reply

    Ferry Reply:

    Hallo Jos, dit conflict is volgens mij achterhaald. Het zou nog kunnen zijn dat de standaard Analytics html/js code niet 100% valide is, maar dat zou dan eenvoudig op te lossen zijn. Wat nu veel meer het issue is rond Google Analytics, is de nieuwe cookiewet.

    Reply


Reageer