Card sorting: gebruikers betrekken bij je nieuwe informatiestructuur

Fragment van een cardsorting indeling op tafelCardsorting (kaarten sorteren) staat momenteel aardig in de belangstelling, getuige de vele artikelen de laatste tijd waarin het wordt aangehaald en hoeveel cardsorting-zoekers ik de afgelopen weken in mijn webstatistieken tegenkom. Een mooie gelegenheid dus om mijn ervaringen met deze ontwerptechniek eens te delen.

Informatiearchitectuur / navigatie

De vindbaarheid van informatie op een website wordt sterk bepaald door de informatiestructuur, die de basis vormt van de website navigatie. Staat de content op een voor bezoekers logische plaats en begrijpt men de naamgeving ervan? Zeker bij informatierijke sites is het bedenken van een goede navigatie een serieuze klus.

Wat is cardsorting?

Cardsorting is een gebruiksonderzoekmethode waarbij de gebruiker zelf onderwerpen (geschreven op kaartjes) rangschikt in voor hem logische groepen. Het wordt toegepast om te komen tot een informatiestructuur die voldoet aan de verwachting van de gebruiker. Het kan zowel gebruikt worden om een compleet nieuwe structuur te ontwerpen als om een al bestaande structuur te testen en verbeteren.

Cardsorting op tafel

Cardsorting is een geliefde techniek omdat het niet alleen effectief is, maar ook snel en goedkoop. Helemaal als je de cardsorting online afneemt. Maar daarover straks meer.

Cardsorting kent 2 hoofdvarianten:

  • Gesloten cardsorting: De gebruiker moet beschreven kaartjes indelen bij voorgedefinieerde (en dus al gelabelde) groepen. Hiermee kan worden getest hoe goed een reeds bestaande (of een nog slechts bedachte) structuur ‘presteert’, met als doel zwakke punten in die structuur aan te kunnen pakken.
  • Open cardsorting: De gebruiker mag zelf met behulp van beschreven kaartjes groepen vormen en benoemen. Onderzocht wordt hoe gebruikers de gegeven informatieverzameling voor zichzelf zouden organiseren, met als doel te komen tot een informatiestructuur die daar zo goed mogelijk op aansluit.

Vandaag ga ik vooral in op open cardsorting, omdat ik die persoonlijk het meest toepas en omdat ik eerder al een uitgebreide case study over gesloten cardsorting heb geschreven.

In onderstaand filmpje leg ik aan een schoolklas uit hoe de cardsorting in zijn werk gaat. Dit was in het kader van het redesign van de TU Delft website.

Wat levert het op?

Na afloop van een cardsorting ronde heb je geen definitieve informatiestructuur. Wel heb je inzicht gekregen in bv.:

  • Hoe jouw gebruikers jouw informatie intuïtief groeperen; ontstaan er groepen rondom thema’s, doelgroepen, locaties of iets anders?
  • Hoe breed en hoe diep de structuur ongeveer wordt. Hoeveel mogelijke hoofdcategorieën zie je voorbijkomen?
  • Welke labels je gebruikers aan iedere hoofdcategorie c.q. groep plakken.
  • In hoeverre verschillende doelgroepen op dezelfde indeling en/of labels uitkomen.
  • Wat de rationale is achter hun indeling.

Op basis van de indelingen door gebruikers en de verkregen inzichten, kun je zelf aan de slag om de uiteindelijke informatiestructuur vast te stellen en die in de navigatie te gebruiken van het interactieontwerp. De bedachte structuur kun je vervolgens samen met de interactie testen in een usability test, of apart in bijvoorbeeld een gesloten cardsorting.

Niet alleen de uitkomst van een cardsorting sessie is belangrijk, ook het denkproces is interessant. Tijdens een sessie kun je af en toe vragen waarom de deelnemer een bepaalde keuze maakt; op dat moment weet hij nog het best waarmee hij het kaartje in zijn handen het meest associeert. Zelf werk ik ook graag met twee- of drietallen, zodat ze vanzelf hardop met elkaar overleggen over de rationale. Het indelen gebeurt misschien wat minder intuïtief, maar vaak vind ik het proces net zo leerzaam als het resultaat. Vorige week heb ik zowel solo- als duosessies gehouden; je kunt ze prima door elkaar gebruiken.

Cardsorting met meerdere respondenten tegelijk

Online vs offline

Tegenwoordig hoef je niet meer fysiek bij elkaar te komen voor een cardsorting sessie. Je kunt gebruikers ook online mee laten doen. De voordelen van online cardsorting zijn:

  • Het biedt de kans in korte tijd veel sessies af te nemen zonder daar zelf veel tijd aan kwijt te zijn. Respondenten gaan alleen aan de slag, op het moment dat het hen uitkomt;
  • Het werven en inplannen van respondenten  kost veel minder tijd. Je kunt een groot bestand mensen aanschrijven en ziet vanzelf hoeveel er meedoen. En inplannen hoeft dus niet (zie vorige punt);
  • Ieders resultaten worden automatisch opgeslagen en sommige online cardsorting tools, bv. OptimalSort, bieden verschillende analysemogelijkheden.

Enkele nadelen in mijn ogen zijn:

  • Je bent er zelf niet bij, dus je mist het denkproces en het kunnen stellen van vragen;
  • De user interface (vooral bij open cardsorting) kan een drempel zijn voor gebruikers die digitaal minder vaardig zijn.
  • Online tools lijken me minder flexibel (zie volgende paragraaf).

Flexibiliteit

Net als bij paper prototyping biedt het werken met papier veel vrijheid, voor mij als facilitator en voor de gebruikers. En de laatste tijd benut ik die vrijheid ten volste. Enkele suggesties:

  • Nadat je hebt uitgelegd voor welke website de cardsorting georganiseerd is, maar voordat de gebruikers aan de slag gaan met de kaartjes, geef de gebruikers 10 lege kaartjes. Vraag ze om zoveel mogelijk onderwerpen en/of vragen op te schrijven die ze zelf hopen of denken te vinden op de website. Voeg deze kaartjes aan de stapel toe. Hiermee krijg je inzicht in welke onderwerpen c.q. vragen de gebruikers bezighouden en kun je eventuele gaten in je eigen contentselectie opvullen.
  • Geef de gebruikers een stapeltje lege kaartjes en een stapel post-its als ze gaan beginnen. De lege kaartjes kunnen ze gebruiken als ze een bepaald kaartje willen dupliceren (om het in meerdere groepen te kunnen plaatsen) of als ze al doende nog nieuwe onderwerpen bedenken. Met de post-its kunnen ze op ieder moment een groepje labelen of tijdelijk met meerdere woorden omschrijven.
  • Verplicht niet dat gebruikers ieder kaartje indelen. Ik zet altijd 2 bakjes klaar: (A) “Snap ik niet” en (B) “Snap ik wel, maar ik weet hem nergens bij in te delen”. Ik heb liever dat gebruikers meteen een kaartje zo wegleggen, dan dat ze het na lang piekeren ergens zonder overtuiging bij indelen.\
  • Sta toe dat gebruikers iets aan een kaartje veranderen als het daarmee meer betekenis voor ze krijgt.
  • Sta toe dat gebruikers één of meer kaartjes tussen 2 groepen in leggen, als ze bv. vinden dat de kaartjes wel dicht tegen het groepje aanliggen, maar er net niet onder vallen.

De keerzijde van flexibiliteit is dat de resultaten moeilijker onderling te vergelijken en te turven zijn. Flexibiliteit werkt denk ik vooral bij een kwalitatieve benadering (versus een kwantitatieve benadering).

Verwerking en analyse

Het meest tijdrovende van een cardsorting onderzoek is het verwerken van de resultaten. Bij een usability test is soms een enkele waarneming al genoeg om een aanbeveling te kunnen schrijven. Maar bij cardsorting moet je meestal de grote gemene deler vinden omdat je nu eenmaal geen 5 structuren voor dezelfde website kunt aanbieden.

Er zijn verschillende manieren om cardsorting resultaten te analyseren. Als je veel tijd hebt voor analyseren, kun je grote matrices (voorbeeld in Excel, uit TU Delft project) maken van kaartjes (verticaal) versus groepen (horizontaal). Turven hoe vaak een kaartje in welke groep is ingedeeld. Zoeken naar kaartjes die vergelijkbare turfpatronen hebben en die clusteren. Kijken welke clusters en daarmee welke groepen ontstaan, enzovoorts.

Heb je niet zoveel tijd, dan kun je ook eerst focussen op de gemaakte groepen. Zoek naar de indeling die de meeste resultaten dekt. Dan heb je in principe al een mooie basisstructuur om verder mee te gaan. Vervolgens zou je nog kunnen kijken welke kaartjes over de verschillende sessies duidelijk binnen zo’n groep vallen en welke niet. Vervolgens kun je gaan bedenken wat je gaat doen met de nog zwevende kaartjes.

Eén tip met betrekking tot het verwerken van resultaten wil ik nog wel meegeven: nummer de kaartjes! Dat scheelt je heel veel tijd bij het opschrijven en verwerken van de resultaten.

Tips?

Nog andere cardsorting tips? Ik hoor ze graag!

4 gedachten over “Card sorting: gebruikers betrekken bij je nieuwe informatiestructuur”

  1. Zeer heldere uitleg over cardsorting!
    Heb het altijd een interessant onderwerp gevonden en jammergenoeg is het nooit aan bod gekomen tijdens mijn opleiding CMD.
    Erg bedankt voor de toelichting. Thanx!

  2. Donna Maurer biedt op de website van haar uitgever een kant en klare analysetool aan voor Card Sorting onderzoek:

    – Een Excel template om de resultaten vast te leggen en te analyseren
    – Een instructie voor gebruik

    Zeker de moeite van het bekijken waard.

    Overigens krijgen de 1ejaars CMD studenten R’dam (sinds?) dit jaar uitgebreide lesstof aangeboden rondom Card Sorting. Precies om de redenen die Ferry aangeeft.

  3. Bedankt Ferry! Duidelijk verhaal en zeker praktisch toepasbaar.
    Heb je ervaring met een combinatie tussen online en offline cardsorten? “Best of both worlds”
    Hierbij denk ik aan het inzetten van computers tijdens de sessie waarbij je de voordelen van offline (inzicht in het denkproces) kan combineren met significante tijdswinst bij de verwerking. Al loop je dan nog wel tegen enkele nadelen aan, zoals de beperkte flexibiliteit van de tools, maar die kunnen opgelost worden.
    Wat is jouw visie hierop?

  4. Hallo Jasper,
    Leuke gedachte, zo’n combinatie. Heb ik zelf nog nooit geprobeerd.

    Bezwaren waar ik meteen aan denk, zijn:
    – Ga je voor kwalitatief (een paar mensen), hoe laat je dan de computer de resultaten verwerken? Volgens mij neemt de effectiviteit van computerverwerking toe met de kwantiteit.
    – Ga je voor kwalitatief, dan kost de verwerking weliswaar geen tijd, maar wel het organiseren en aanwezig zijn bij de sessies.

    Een combinatie die wellicht kan werken is kiezen voor een kwantitatieve, online cardsorting (op afstand). En een selectie van de respondenten uitnodigen om de cardsorting op locatie te komen doen. (Nu zullen de onderzoekers waarschijnlijk wel zeggen dat je hiermee onderscheid teweeg brengt in de resultaten)

Geef een reactie